Last Updated on 21.09.2026 by Krithik C

అక్టోబర్ 1 నుంచి జనన, మరణ నమోదుకు కొత్త నిబంధనలు.. ఇవి తప్పక తెలుసుకోండి | Birth And Death Registration Rules 2026

జననం లేదా మరణం జరిగిన తర్వాత దాని నమోదు ఆలస్యం చేయడం ఇకపై మరింత జాగ్రత్తగా చూడాల్సిన అంశంగా మారనుంది. Birth And Death Registration Rules 2026కు సంబంధించి ముఖ్యమైన మార్పులు తీసుకొచ్చిన Registration of Births and Deaths (Amendment) Act, 2026కు కేంద్ర ప్రభుత్వం 2026 సెప్టెంబర్ 16న అమలుదినాన్ని ప్రకటించింది. ఈ చట్టంలోని నిబంధనలు 2026 అక్టోబర్ 1 నుంచి అమల్లోకి వస్తాయి.

ముఖ్యంగా ఆలస్యంగా జననం లేదా మరణాన్ని నమోదు చేసే సందర్భంలో ఒక సంవత్సరం దాటిన తర్వాత ఏ అధికారి అనుమతి ఇవ్వాలి, రెండు సంవత్సరాలు దాటిన తర్వాత ఏ స్థాయి న్యాయ ఆదేశం అవసరం అనే విషయంలో స్పష్టమైన మార్పు వచ్చింది. అందువల్ల పిల్లల జనన నమోదు, కుటుంబ సభ్యుల మరణ నమోదు వంటి ముఖ్యమైన పనులను వీలైనంత త్వరగా పూర్తి చేసుకోవడం మంచిది.

ముఖ్యమైన స్పష్టీకరణ: ఇది కేవలం “కొత్త రూల్స్”గా కాకుండా, Registration of Births and Deaths Act, 1969కు చేసిన 2026 సవరణ చట్టం. ఈ చట్టం 2026 ఆగస్టు 6న రూపొందించబడింది; 2026 అక్టోబర్ 1 నుంచి అమల్లోకి రావడానికి సెప్టెంబర్ 16న ప్రత్యేక నోటిఫికేషన్ జారీ అయింది.

Important Information

Birth And Death Registration Rules 2026 ఎప్పటి నుంచి అమల్లోకి వస్తాయి?

2026 అక్టోబర్ 1 నుంచి Registration of Births and Deaths (Amendment) Act, 2026 అమల్లోకి వస్తుంది. కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖ పరిధిలోని Office of the Registrar General, India సెప్టెంబర్ 16, 2026న S.O. 5081(E) నోటిఫికేషన్ ద్వారా అక్టోబర్ 1ను అమలుదినంగా ప్రకటించింది.

ఈ సవరణలో ప్రధానంగా delayed registration, అంటే జననం లేదా మరణం జరిగిన తర్వాత ఆలస్యంగా సమాచారం ఇచ్చే సందర్భాలకు సంబంధించిన Section 13 నిబంధనలను మార్చారు.

జననం, మరణాన్ని ఎన్ని రోజుల్లోపు నమోదు చేయాలి?

భారతదేశంలో జననం, మరణం నమోదు వ్యవస్థకు Registration of Births and Deaths Act, 1969 ప్రధాన చట్టపరమైన ఆధారం. సాధారణంగా సంఘటన జరిగిన తేదీ నుంచి 21 రోజుల్లోపు నమోదు చేయడం సాధారణ ప్రక్రియ.

21 రోజుల గడువులోగా నమోదు చేయడం వల్ల ఆలస్య నమోదు ప్రక్రియలోకి వెళ్లకుండా ఉండవచ్చు. Civil Registration System (CRS) ద్వారా జనన, మరణ నమోదు వ్యవస్థను కేంద్ర స్థాయిలో సమన్వయం చేస్తున్నారు.

అయితే ఇక్కడ ఒక ముఖ్యమైన విషయం గమనించాలి. 21 రోజుల తర్వాతి దశలను 30 రోజులు, ఒక సంవత్సరం వంటి విభాగాలుగా Section 13లో వేరు చేశారు. కాబట్టి 21 రోజులు దాటిన ప్రతి కేసును ఒకే విధంగా చూడడం సరైంది కాదు.

21 రోజులలోపు నమోదు

జననం లేదా మరణం జరిగిన వెంటనే సంబంధిత Registrar of Births and Deathsకు సమాచారం ఇవ్వాలి.

ఆసుపత్రిలో జరిగిన సంఘటనల్లో సంబంధిత సంస్థ/వైద్య సంస్థ నుంచి అవసరమైన సమాచారం అందించే విధానం ఉంటుంది. ఇంట్లో జరిగిన సంఘటనల విషయంలో స్థానిక రిజిస్ట్రేషన్ వ్యవస్థ ప్రకారం కుటుంబ సభ్యులు లేదా సంబంధిత సమాచారదాత నమోదు ప్రక్రియను చేపట్టాలి.

21 రోజుల తర్వాత నమోదు చేస్తే ఏమవుతుంది?

21 రోజుల తర్వాత నమోదు చేసినప్పుడు అది ఆలస్యమైన సమాచారంగా పరిగణించబడుతుంది. చట్టంలోని Section 13 ప్రకారం 30 రోజుల లోపు ఆలస్యంగా ఇచ్చిన సమాచారానికి late fee వర్తించవచ్చు.

అందువల్ల “21 రోజులు దాటితే ఇక జనన లేదా మరణ నమోదు చేయలేం” అనే ప్రచారం తప్పు. నమోదు చేయడానికి అవకాశం ఉంటుంది; అయితే ఆలస్యానికి అనుగుణంగా అదనపు ప్రక్రియ ఉండవచ్చు.

30 రోజులు దాటి 1 సంవత్సరం లోపు ఆలస్యం అయితే?

ప్రస్తుత చట్టంలోని Section 13(2) ప్రకారం 30 రోజుల తర్వాత కానీ ఒక సంవత్సరం లోపు సమాచారం ఇచ్చినప్పుడు prescribed authority నుంచి రాతపూర్వక అనుమతి, నిర్దేశిత ఫీజు మరియు prescribed/self-attested పత్రాలు అవసరం కావచ్చు. ఈ ప్రక్రియలో రాష్ట్ర ప్రభుత్వం రూపొందించిన నియమాలు కూడా కీలకంగా ఉంటాయి.

కాబట్టి ఈ దశలో అన్ని రాష్ట్రాల్లో ఒకే అధికారి, ఒకే ఫీజు లేదా ఒకే పత్రాల జాబితా ఉంటుందని భావించకూడదు.

ఒక సంవత్సరం నుంచి 2 సంవత్సరాల మధ్య ఆలస్యం అయితే కొత్త నిబంధనలు

ఇదే Birth And Death Registration Rules 2026లో ముఖ్యమైన మార్పు.

2026 సవరణ చట్టం ప్రకారం, జననం లేదా మరణం జరిగిన తేదీ నుంచి ఒక సంవత్సరం దాటి, రెండు సంవత్సరాల లోపు ఆలస్యంగా సమాచారం ఇస్తే, సంబంధిత ప్రాంతానికి అధికార పరిధి ఉన్న:

• District Magistrate (DM)
• Sub-Divisional Magistrate (SDM)
• District Magistrate అధికారం ఇచ్చిన Executive Magistrate

వీరిలో సంబంధిత అధికారి ఆదేశం అవసరం అవుతుంది.

అంతేకాకుండా జననం లేదా మరణం నిజమైనదేనా అనే విషయాన్ని ధృవీకరించిన తర్వాత, నిర్దేశిత ఫీజు చెల్లింపుతో రిజిస్ట్రేషన్ చేయాల్సి ఉంటుంది. ఈ మార్పు 2026 చట్టంలోని Section 13(3)లో స్పష్టంగా పేర్కొన్నారు.

2 సంవత్సరాలకు మించి ఆలస్యం అయితే?

2026 అక్టోబర్ 1 నుంచి మరింత ముఖ్యమైన మార్పు ఇక్కడే కనిపిస్తుంది.

జననం లేదా మరణం జరిగిన తేదీ నుంచి రెండు సంవత్సరాలకు మించి ఆలస్యంగా సమాచారం ఇస్తే, ఆ నమోదు Judicial Magistrate of the First Class (JMFC) ఆదేశం ఆధారంగా మాత్రమే చేయాల్సి ఉంటుంది.

ఆ అధికారి కూడా సంఘటన వివరాల సరైనతను పరిశీలించిన తర్వాతే ఆదేశం ఇవ్వాలి. నిర్దేశిత ఫీజు కూడా వర్తిస్తుంది.

అంటే పాత రికార్డు ఎన్నో సంవత్సరాల తర్వాత నమోదు చేయాల్సిన కుటుంబాలు ఇకపై నేరుగా సాధారణ Registrar ప్రక్రియతో పని పూర్తవుతుందని భావించకూడదు.

Birth And Death Registration Rules 2026 – ముఖ్యమైన టైమ్‌లైన్

గమనిక: 21–30 రోజులు, 30 రోజులు–1 సంవత్సరం మధ్య వర్తించే ఖచ్చితమైన ఫీజులు, ఫారాలు, స్థానిక అధికారుల వివరాలు రాష్ట్రం/స్థానిక నియమాల ప్రకారం మారవచ్చు. కాబట్టి మీ ప్రాంతంలోని Registrarను సంప్రదించడం అవసరం.

ఈ మార్పులు ఎందుకు తీసుకొచ్చారు?

జనన, మరణాల రికార్డులు దేశంలోని Civil Registration Systemలో ముఖ్యమైన భాగం. సరైన సమయంలో నమోదు కావడం వల్ల ప్రభుత్వ జనాభా గణాంకాలు, పరిపాలనా రికార్డులు మరియు పౌర సేవలకు నమ్మదగిన సమాచారం అందుతుంది.

2026 సవరణకు సంబంధించి ప్రభుత్వం తెలిపిన ఉద్దేశ్యంలో సకాలంలో జనన, మరణాల సమాచారాన్ని నివేదించడాన్ని ప్రోత్సహించడం, ఆలస్య నమోదులో ధృవీకరణను మరింత స్పష్టంగా చేయడం ఉన్నాయి.

Birth Certificate ఎందుకు ముఖ్యమైనది?

Birth Certificate వ్యక్తి జననానికి సంబంధించిన అధికారిక రికార్డు. పిల్లల విద్య, వయస్సు ధృవీకరణ, పాస్‌పోర్ట్ వంటి అనేక అధికారిక ప్రక్రియల్లో ఇది ఉపయోగపడుతుంది.

అందుకే పిల్ల జన్మించిన వెంటనే జనన నమోదు వివరాలు సరిగ్గా ఉన్నాయా లేదా పరిశీలించడం మంచిది. తల్లిదండ్రుల పేర్లు, పుట్టిన తేదీ, పుట్టిన ప్రదేశం వంటి వివరాల్లో తప్పులు ఉంటే తర్వాత సవరణ ప్రక్రియ అవసరం కావచ్చు.

Death Certificate ఎందుకు అవసరం?

Death Certificate కూడా కుటుంబానికి ముఖ్యమైన చట్టపరమైన రికార్డు. బ్యాంకు ఖాతాలు, బీమా క్లెయిమ్స్, పెన్షన్ సంబంధిత పనులు, ఆస్తి/వారసత్వ ప్రక్రియలు వంటి సందర్భాల్లో ఇది అవసరమవుతుంది.

మరణం జరిగిన వెంటనే నమోదు చేయడం వల్ల భవిష్యత్తులో పత్రాలు సేకరించే సమయంలో అనవసరమైన ఇబ్బందులు తగ్గుతాయి.

ఆలస్యమైన Registration కోసం ఏం చేయాలి?

జననం లేదా మరణం ఇప్పటికే జరిగి నమోదు కాకపోతే ముందుగా సంఘటన జరిగిన ప్రాంతానికి సంబంధించిన Registrar of Births and Deaths కార్యాలయాన్ని సంప్రదించండి.

సాధారణంగా సిద్ధంగా ఉంచాల్సిన వివరాలు:

• జననం/మరణం జరిగిన తేదీ
• సంఘటన జరిగిన ప్రదేశం
• ఆసుపత్రి రికార్డులు, అందుబాటులో ఉంటే
• సంబంధిత గుర్తింపు పత్రాలు
• ఇప్పటికే ఉన్న పాత రికార్డులు
• ఆలస్యం జరిగిన పరిస్థితికి సంబంధించిన ఆధారాలు, అవసరమైతే

ఎన్ని సంవత్సరాలు ఆలస్యం అయిందో బట్టి అవసరమైన అధికారి అనుమతి మారవచ్చు.

ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణ ప్రజలు ఏం చేయాలి?

కేంద్ర ప్రభుత్వ National Government Services Portal ప్రకారం ఆంధ్రప్రదేశ్ కూడా revamped CRS portal సేవలు అందుబాటులో ఉన్న రాష్ట్రాల జాబితాలో ఉంది. అయితే సంఘటన జరిగిన ప్రదేశం, స్థానిక సంస్థ మరియు సేవ రకాన్ని బట్టి ఆన్‌లైన్/ఆఫ్‌లైన్ ప్రక్రియ మారవచ్చు.

తెలంగాణలో కూడా సంబంధిత స్థానిక సంస్థ పరిధిలోని Registrar వ్యవస్థను సంప్రదించాలి. హైదరాబాద్ వంటి నగర ప్రాంతాల్లో మున్సిపల్ వ్యవస్థకు సంబంధించిన అధికారిక సేవలను ఉపయోగించాలి.

ముఖ్యంగా: ఇతర రాష్ట్రం లేదా నగరానికి సంబంధించిన ప్రక్రియను చూసి మీ ప్రాంతానికి అదే విధానం వర్తిస్తుందని భావించవద్దు.

ప్రజలు గుర్తుంచుకోవాల్సిన ముఖ్యమైన విషయాలు

Birth And Death Registration Rules 2026 గురించి ప్రజలు ముఖ్యంగా ఈ విషయాలను గుర్తుంచుకోవాలి:

1. కొత్త 2026 సవరణ చట్టం అక్టోబర్ 1, 2026 నుంచి అమల్లోకి వస్తుంది.
2. జననం, మరణాన్ని వీలైనంత త్వరగా నమోదు చేయడం మంచిది.
3. 21 రోజులు దాటిన తర్వాత ఆలస్య నమోదు నిబంధనలు వర్తించవచ్చు.
4. 30 రోజుల తర్వాత ఒక సంవత్సరం లోపు కేసులకు prescribed authority అనుమతి, ఫీజు, పత్రాలు అవసరం కావచ్చు.
5. ఒక సంవత్సరం దాటి రెండు సంవత్సరాల లోపు కేసులకు DM/SDM/అధికారం పొందిన Executive Magistrate ఆదేశం అవసరం.
6. రెండు సంవత్సరాలకు మించిన కేసులకు JMFC ఆదేశం అవసరం.
7. ఖచ్చితమైన ఫీజులు, ఫారాలు, స్థానిక విధానాలను Registrar వద్ద నిర్ధారించుకోవాలి.
8. WhatsApp, YouTube లేదా సోషల్ మీడియాలో వచ్చే “కొత్త నిబంధనలు” సమాచారాన్ని అధికారిక నోటిఫికేషన్‌తో పోల్చి చూడాలి.

మోసాల పట్ల జాగ్రత్త

Birth Certificate లేదా Death Certificate పేరుతో అనధికారిక వెబ్‌సైట్లలో వ్యక్తిగత వివరాలు, OTPలు, బ్యాంక్ వివరాలు ఇవ్వకండి.

అధికారిక ప్రభుత్వ పోర్టల్ లేదా మీ స్థానిక Registrar కార్యాలయం ద్వారా మాత్రమే ప్రక్రియను నిర్ధారించుకోండి. కేంద్ర ప్రభుత్వ National Government Services Portalలో CRS సేవకు సంబంధించిన అధికారిక సమాచారం అందుబాటులో ఉంది.

Birth And Death Registration Rules 2026లో అత్యంత ముఖ్యమైన మార్పు ఆలస్యంగా నమోదు చేసే కేసులకు సంబంధించిన అధికార స్థాయిలో కనిపిస్తుంది. 2026 అక్టోబర్ 1 నుంచి ఒక సంవత్సరం దాటి రెండు సంవత్సరాల లోపు ఆలస్య నమోదుకు DM, SDM లేదా అధికారం పొందిన Executive Magistrate ఆదేశం అవసరం అవుతుంది. రెండు సంవత్సరాలకు మించిన ఆలస్యానికి Judicial Magistrate First Class ఆదేశం అవసరం అవుతుంది.

అందువల్ల జననం లేదా మరణం జరిగిన తర్వాత వీలైనంత త్వరగా నమోదు చేయడం కుటుంబాలకు ఉపయోగకరం. ఇప్పటికే నమోదు ఆలస్యమై ఉంటే భయపడాల్సిన అవసరం లేదు; మీ కేసు ఎంతకాలం ఆలస్యమైందో బట్టి సంబంధిత Registrarను సంప్రదించి సరైన ప్రక్రియను తెలుసుకోవాలి.

చివరి గమనిక: రాష్ట్ర ప్రభుత్వ నియమాలు, స్థానిక సంస్థ విధానాలు, ఫీజులు మరియు అవసరమైన పత్రాలు వేర్వేరుగా ఉండవచ్చు. దరఖాస్తు చేసే ముందు సంబంధిత అధికారిక పోర్టల్ లేదా Registrar కార్యాలయంలో తాజా వివరాలను తప్పనిసరిగా నిర్ధారించుకోండి.

Krithik C

నేను ప్రభుత్వ పథకాలు, ఉద్యోగ నోటిఫికేషన్లు, విద్యా వార్తలు, స్కాలర్‌షిప్‌లు మరియు తాజా ప్రభుత్వ అప్డేట్‌లను అధికారిక వనరుల ఆధారంగా పరిశీలించి, పాఠకులకు ఖచ్చితమైన, సమగ్ర, విశ్వసనీయ మరియు ఉపయోగకరమైన సమాచారాన్ని సులభమైన తెలుగులో అందించడం నా లక్ష్యం.